Nhiều người học tiếng Anh thuộc rất nhiều công thức ngữ pháp nhưng khi cần nói hoặc viết lại lúng túng, vì kiến thức nằm trên giấy chứ chưa trở thành phản xạ. Thực tế, người dùng tiếng Anh tốt thường không nghĩ theo công thức khi giao tiếp mà ghi nhớ ngữ pháp qua ngữ cảnh, cụm câu và thói quen sử dụng hằng ngày. Bài viết này sẽ gợi ý những cách giúp bạn ghi nhớ ngữ pháp tự nhiên hơn, dễ áp dụng hơn và bền vững hơn.
Vì sao học công thức nhiều vẫn dễ quên
Công thức ngữ pháp giống như bản đồ, giúp bạn hiểu cấu trúc và tránh sai cơ bản. Tuy nhiên, nếu chỉ học công thức mà không gắn với tình huống thật, não bộ sẽ lưu nó như kiến thức lý thuyết rời rạc. Khi bạn cần nói nhanh, bạn không có thời gian lôi công thức ra để kiểm tra, và thế là bạn quay về thói quen dịch từ tiếng Việt. Kết quả là bạn biết rất nhiều quy tắc nhưng vẫn không dùng được một cách trôi chảy.
Ghi nhớ ngữ pháp bằng cụm câu thay vì quy tắc
Cách nhanh nhất để ngữ pháp trở thành phản xạ là ghi nhớ theo cụm, theo mẫu câu đã “đóng gói” sẵn. Thay vì cố nhớ công thức của thì hiện tại hoàn thành, bạn ghi nhớ những cụm câu kiểu như I have never tried, I have already finished, I have been busy lately. Khi bạn lặp lại đủ nhiều trong đúng ngữ cảnh, bạn sẽ dùng đúng mà không cần nhẩm công thức trong đầu.
Học ngữ pháp qua ngữ cảnh thực tế
Ngữ pháp tồn tại để truyền tải ý nghĩa, vì vậy hãy học nó trong bối cảnh thật. Khi bạn gặp một cấu trúc trong bài đọc, phim, podcast hoặc đoạn hội thoại, hãy dừng lại vài giây để hiểu người nói dùng cấu trúc đó nhằm nhấn mạnh điều gì. Ví dụ, việc dùng would trong lời đề nghị lịch sự thường tạo cảm giác mềm hơn so với can. Khi bạn hiểu mục đích giao tiếp của cấu trúc, bạn sẽ nhớ lâu hơn rất nhiều so với việc học quy tắc khô khan.
Biến ngữ pháp thành thói quen bằng lặp lại có chủ đích
Lặp lại không phải là học đi học lại một cách máy móc, mà là lặp lại có mục tiêu. Bạn có thể chọn một cấu trúc trong tuần và cố tình dùng nó trong các tình huống khác nhau. Khi bạn nói về thói quen, bạn dùng usually hoặc tend to. Khi kể chuyện quá khứ, bạn dùng used to. Khi đưa ý kiến, bạn dùng I think hoặc In my view. Càng dùng nhiều trong ngữ cảnh đa dạng, cấu trúc càng bám vào trí nhớ.
Sửa lỗi theo nhóm để nhớ nhanh hơn
Một mẹo hiệu quả là không sửa từng lỗi nhỏ rời rạc, mà sửa theo nhóm lỗi lặp lại. Nếu bạn thường nhầm between và among, hoặc nhầm a và the, hãy gom chúng thành một nhóm và luyện riêng trong vài ngày. Việc tập trung vào một điểm yếu trong thời gian ngắn giúp bạn tạo bước tiến rõ rệt, thay vì sửa lỗi tản mạn rồi lại quên.
Dùng kỹ thuật thay thế câu để luyện phản xạ
Bạn có thể luyện ngữ pháp mà không cần học công thức bằng cách thay thế một phần trong câu mẫu. Ví dụ, bạn có câu I’m looking forward to meeting you. Bạn thay bằng I’m looking forward to hearing from you hoặc I’m looking forward to visiting that place. Khi bạn thay đổi nội dung mà vẫn giữ cấu trúc, bạn đang luyện ngữ pháp theo cách tự nhiên nhất, giống như cách người bản ngữ hình thành thói quen ngôn ngữ.
Nghe và bắt chước để hấp thụ cấu trúc đúng
Nếu bạn muốn nhớ ngữ pháp mà không cần công thức, hãy nghe tiếng Anh đủ nhiều để tai bạn quen với mẫu câu đúng. Khi bạn nghe lặp lại các cấu trúc như It depends on, I’m not used to, I’d rather, bạn sẽ dần cảm nhận được cái gì nghe đúng, cái gì nghe sai. Đây là một loại trực giác ngôn ngữ, rất hữu ích cho Speaking và Writing vì giúp bạn tự kiểm lỗi nhanh hơn.
Ứng dụng cho Speaking và Writing một cách đơn giản
Với Speaking, mục tiêu là dùng câu đúng tương đối và nói tự nhiên. Vì vậy, hãy ưu tiên các mẫu câu có tính giao tiếp cao, dễ dùng hằng ngày. Với Writing, mục tiêu là rõ ràng và chính xác hơn, vì vậy bạn có thể thêm bước kiểm tra sau khi viết, nhưng vẫn xuất phát từ cụm câu và cấu trúc quen thuộc thay vì nhồi công thức. Khi bạn có một kho mẫu câu tốt, bạn sẽ viết nhanh hơn và ít lỗi hơn.
Ghi nhớ ngữ pháp tiếng Anh không nhất thiết phải bắt đầu bằng công thức. Bạn hoàn toàn có thể học ngữ pháp theo cách tự nhiên hơn bằng cụm câu, ngữ cảnh và thói quen lặp lại có chủ đích. Khi ngữ pháp gắn liền với ý nghĩa và tình huống giao tiếp thật, bạn sẽ dùng đúng một cách nhẹ nhàng, không cần nhẩm quy tắc, và quan trọng nhất là tự tin hơn khi nói và viết.
